همزمان با روز بزرگداشت حکیم متأله، فیلسوف بزرگ ایرانی، صدرالمتألهین ملاصدرای شیرازی، نشست علمی «رابطه و نسبت فلسفه و الهیات» با سخنرانی حجتالاسلام والمسلمین استاد مرتضی جوادی آملی، امروز پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ در حوزه علمیه امام حسن عسکری(علیهالسلام) تهران برگزار شد.
در این نشست علمی که با حضور جمعی از اساتید، فضلا، پژوهشگران و علاقهمندان به مباحث فلسفی و الهیاتی برگزار گردید، استاد مرتضی جوادی آملی با اشاره به اهمیت «تفقه در دین» به عنوان یکی از عالیترین خواستههای انسان از درگاه الهی، سخنان خود را با حدیثی از امام باقر(علیهالسلام) آغاز کرد و اظهار داشت: بر اساس فرمایش نورانی حضرت، سه خواسته از برترین درخواستهای انسان از خداوند است؛ « اللّهُمّ فَقِّهْني في الدِّينِ ، و حَبِّبْني إلَى المُسلِمينَ ، و اجعَلْ لي لِسانَ صِدقٍ فِي الآخِرينَ» بهترین خواسته ها از خداوند سه چیز است، خدایا مرا در دین فقیه و آگاه گردان، و نزد مسلمانان محبوبم گردان و در میان آیندگان نیک نامم ساز.
ایشان با تبیین تفاوت «تعقل» و «تفقه» تصریح کرد: تفقه در دین صرفاً به معنای فهم سطحی و عمومی نیست، بلکه دستیابی به فهمی عمیق، روشمند و فقیهانه از معارف الهی است؛ فهمی که انسان را قادر میسازد در حوزههای پیچیدهای همچون توحید، اسماء و صفات الهی و حقیقت هستی سخن بگوید.
استاد مرتضی جوادی آملی در ادامه با اشاره به جایگاه ممتاز صدرالمتألهین در تاریخ تفکر اسلامی، بیان داشت: ملاصدرا تنها یک فیلسوف نبود، بلکه حکیمی الهی بود که توانست میان فلسفه، عرفان و الهیات پیوندی عمیق برقرار کند و افقهای جدیدی را در فهم هستی و معارف الهی بگشاید.
ایشان افزود: صدرالمتألهین با بهرهگیری از منابع وحیانی و عقلانی، فلسفه را از سطح مباحث صرفاً ذهنی عبور داد و آن را در خدمت تبیین الهیات قرار داد؛ به گونهای که حکمت متعالیه توانست ظرفیتی بیبدیل برای تفسیر معارف عرفانی و الهی ایجاد کند.
استاد مرتضی جوادی آملی، حکمت متعالیه را بزرگترین دستاورد حوزههای علمیه در عرصه فلسفه اسلامی دانست و خاطرنشان کرد: صدرالمتألهین همه دستاوردهای پیشینیان، اعم از مشاء، اشراق، عرفان و کلام را در منظومهای جامع گرد آورد و نظامی فلسفی را پایهگذاری کرد که همچنان محور تحقیقات عمیق فلسفی و الهیاتی معاصر است.
ایشان با اشاره به برخی از نظریات بنیادین ملاصدرا، از جمله «اصالت وجود» اظهار داشت: صدرالمتألهین در تحلیل رابطه خالق و مخلوق، ممکنات را نه صرفاً فقیر، بلکه عین فقر دانست و در مقابل، حق تعالی را عین غنا معرفی کرد؛ نگاهی که افق تازهای در فهم توحید و هستیشناسی گشود.
استاد مرتضی جوادی آملی همچنین به نقش حکمت متعالیه در تبیین «علم دینی» اشاره کرد و گفت: بر اساس نگرش فلسفه الهی، همه هستی فعل خداوند است و بررسی فعل و قول الهی، علم دینی محسوب میشود؛ از این رو، علوم طبیعی نیز در حقیقت مطالعه فعل الهیاند و از این جهت، هویتی دینی دارند.
ایشان در بخش دیگری از سخنان خود، با انتقاد از جریانهای معاصر فلسفه دین در غرب تصریح کرد: بخش قابل توجهی از فلسفه دین معاصر به جای دفاع از دین، در مسیر تشکیک و نقد مبانی دینی حرکت میکند؛ در حالی که حکمت الهی اسلامی، با پشتوانه عقل و وحی، توان پاسخگویی به شبهات بنیادین در حوزه الهیات را داراست.
استاد مرتضی جوادی آملی با اشاره به ضرورت احیای سنت حکمت الهی در فضای علمی کشور، بر تقویت مراکز علمی و فکری فعال در حوزه فلسفه اسلامی تأکید کرد و ابراز امیدواری نمود که مکتب فکری حکمت متعالیه بتواند در تهران و سراسر کشور بیش از پیش گسترش یافته و زمینهساز تعمیق معارف الهی و دینی در جامعه شود.
استاد مرتضی جوادی آملی در بخش پایانی سخنان خود، با اشاره به شرایط کنونی جهان اسلام و موقعیت جمهوری اسلامی ایران، اظهار داشت: خدا را شکر میکنیم که در موقعیتی با هم سخن میگوییم که موقعیت فتح، ظفر و ظفرمندی است؛ امروز هم میدان و هم خیابانهای ما معطر به عطر وجود اسلامی و توحیدی است و خدای متعال نصرت و غلبه را بر این امت ارزانی داشته است.
ایشان افزود: شاید چند ماه پیش تصور نمیکردیم که امروز در چه جایگاهی از نظام جهانی قرار خواهیم گرفت، اما این قدرت الهی است که هرگاه اراده کند، یک انقلاب و بعثت را محقق میسازد و کشوری که روزی در فشار و ضعف قرار داشت، میتواند به قدرتی اثرگذار در عرصه جهانی تبدیل شود. بر این ملت و این ایمان الهی افتخار میکنیم و امیدواریم خدای متعال این کشور، نظام، مردم و وطن عزیز را در مسیر عزت و اقتدار جهانی حفظ کرده و زمینهساز ظهور حضرت بقیةالله الأعظم(عج) قرار دهد.
ایشان همچنین با گرامیداشت یاد شهدا، فرماندهان و شخصیتهای اثرگذار انقلاب اسلامی تصریح کرد: یاد و نام شهدای عزیز، سلحشوران میدان، فرماندهان، شخصیت های ممتاز همچون شهید لاریجانی و علی الخصوص رهبر شهید و عزیزمان، را گرامی می داریم و امیدواریم خداوند متعال آنان را با اولیای الهی محشور فرماید.
برای دانلود کامل صوت جلسه اینجا را کلیک نمایید